వరండా

 ఇది మనకు సుపరిచితమైన పదమైనా ఇప్పటి పిల్లలకి పెద్దగా తెలియకపోవచ్చు. వరండా అనగానే నాకు బాగా పరిచయం ఉన్న వ్యక్తి ని కానీ,ఆత్మీయులను తలచుకుంటే కలిగే ఆనందం కలుగుతుంది. ఎందుకో తెలియని అనుబంధం చిన్నప్పటి నుండీ ఏర్పడింది.

   మా చిన్నప్పుడు మాది రెండు వాటాలు వున్న చిన్న ఇల్లు. రెండు వాటాలకు ఒక్కటే వరండా. పిల్లలంతా కలిసి తాడాట, తొక్కుడు బిళ్ల,గాజు పెంకులాట, అచ్చన రాళ్లు, ఇలా ఉదయం నుండి సాయంకాలం దాకా  వేసవి సెలవులు , ఆదివారాలు వరండా లో నే గడిపే వాళ్ళం. ఇక మా అమ్మమ్మ వాళ్ళ ఇంట్లో కూడా పెద్ద వరండా వుండేది.మామయ్య పిల్లలు, పక్కింటి పిల్లలు, మేము కలిసి అక్కడ మళ్లీ క్రికెట్,కారంస్,ఛెస్ లాంటి ఆటలు ఆడేవాళ్ళం. మా అమ్మమ్మ బియ్యం,మిర్చి, పప్పులు,వడియాలు అన్ని వరండా లో ఎండపెట్టి , అక్కడే  కూర్చుని చక్కగా పేపర్, నవలలు చదివేది. సాయంత్రం అక్కడే కూర్చుని పువ్వులు అల్లేది, మా అల్లరి ఎక్కువ అయ్యింది అని తిట్టి హోమ్ వర్క్ కూడా అక్కడే చేయించేది.  వేసవి కాలంలో వేడి తట్టుకోలేక వరండా అంతా నీరు పెట్టి, ఆరిన తరువాత చాపలేసుకుని పడుకొంటే ఎంత చల్లగా వుండేదో. ఇక శుభ కార్యాలప్పుడు  ఎంత మంది చుట్టాలు వచ్చినా , కూచోడానికి , పడుకోడానికి ఆదుకునేది వరండా నే. పెళ్లిళ్ల సమయంలో పూలు గుచ్చడానికి, పూలు వరండా లో రాశి పోసి ఆడంగులందరు చుట్టూ కూచుని కబుర్లు చెప్పుకుంటూ మాలలు కట్టేవారు.  లడ్డూ చుడతానికి బూందీ పాకం పెద్ద గిన్నెలు పెట్టుకొని అందరూ కలిసి కబుర్లతోపాటుగా పాటలు పాడుతూ లడ్డూలను చేసే వాళ్ళు.  ఒక్కో సారి సరదా ముదిరి పాత విషయాలను గుర్తు చేసుకుని చిన్న చిన్న గొడవలు కూడా జరిగాయి. 

 ఇన్ని రకాలు గా ఉపయొగకరం అయిన వరండా చివరకు ఇంట్లో ఎవరైనా చనిపోతే అందరూ చూడటానికి వీలుగా శవాన్ని వుంచేది కూడా వరండా లోనే....

భోగి మంటలు

 అందరికీ సంక్రాంతి పండగ అంటూనే పల్లె,సొంతూరు, ధాన్యాలు,ముగ్గులు,రంగులు,హుషారు..సంక్రాంతి ఆంటేనే పల్లె.నేను పుట్టి పెరిగినది అంతా పట్నం అవటం తో పల్లె వాసనలు తక్కువే. మేము గాలిపటాలు చెయ్యటం,ఎగరెయ్యటం బాగా చేసే వాళ్ళం,ఇక రంగవల్లులు సరే సరి,పోటీలు పడి వేసేవారు. పిండి వంటలు,ఆటలు,ముగ్గులు ఇలా వున్నప్పుడు మా నాన్న గారికి తిరుపతి బదిలీ అయ్యింది. అక్కడ భోగి రొజు ఉదయాన్నే ప్రతి ఒక్కరూ భోగి మంటలు వేసి,పెద్ద పెద్ద ముగ్గులు వేసే వారు. పెద్దలు ఉదయాన్నే కోడి కూర వండి ఇడ్లీలో,దోశ లో టిఫిన్ కి రెడీగా చేసే వాళ్ళు. మళ్లీ సాయంకాలం అప్పటికి ఇల్లు తుడుచుకుని ఉదయం పెద్ద పండగ కి తయారు. ఎంత పని చేసే వారో.

    తిరుపతి లో వున్నన్నాళ్లూ భోగి మంటలు మాకు అలవాటయింది,వారం ముందు నుండీ కట్టె పుల్లలు,మా ఇంటి వెనుక తోటలో ఎండు పుల్లలు ఏరుకొని వస్తూ వస్తూ మా ఓనరు నీళ్ళు కాచుకోడానికి వుంచుకున్న కట్టెలు నాలుగు తస్కరించి సిద్దం చేసుకునే వాళ్ళం.ఉదయాన్నే లేచి భోగి మంటలు వేసేవాళ్ళం. మళ్లీ సొంతూరికి వచ్చిన తరువాత ఇక్కడ భోగి మంటలు వెయ్యరు,మనం వెయ్యాలా వద్దా అని ధర్మసందేహం. సరదా వదులుకోలే క వెయ్యటం చేస్తూఉన్నాము. వాటికి మా అమ్మమ్మ తన వంతుగా కొబ్బరి మట్టలు,పాత సామాను తీసి దాచి ఉంచేది. 

 ఇక మా పిల్లలు వచ్చిన తరువాత కథ మారి పోయింది. రాత్రి పూట లేట్ అవుతుంది టి వి చూడటం,రేపు సెలవే గా అమ్మా అంటూ ఉదయం లేవడానికి బద్దకించటం. సరదా వుంటుంది కానీ , పుల్లలు,కర్రలు తేవటం లాంటివి చెయ్యాలని తాపత్రయం పడరు.ఒక సారి పని లో పడి నేను పండక్కి కావలసిన వస్తువులు ఏవీ పట్టించుకోలేదు. ఇంటికి రావడానికి రాత్రి ఎనిమిది దాటిపోయింది. ఇంటికి వచ్చేక,పిల్లలు అమ్మా భొగిమంటలు వెయ్యడానికి ఏమీ లేవు కదా అన్నీ వెతికి ఏమీ దొరక్క బిక్కమొహాలు వేసారు. మా అబ్బాయి ఏడుపు ఒక్కటే తక్కువ వాడికి.చాలా ఆలోచన చేసి స్కూటీ  లో ఇంటి దగ్గర వున్న కట్టెల డిపో కి వెళ్లాము. డిపో వాడు అప్పటి కే నిద్దురలో వున్నాడు.వాళ్ళావిడ ను బతిమాలితే చీకట్లో పురుగు పుట్ర వుంటాయి నేను ఇప్పుడు ఇవ్వను అంటుంది. మా అబ్బాయి ఆంటీ ప్లీజ్ అని అడుగుతూ వుంటే డిపో వాడు లేచిఎన్ని కట్టెలు కావాలని అడిగాడు.నాలుగు చాలండి అంటే వాడు మింగేసేలా చూసి మణుగు తీసుకుంటే ఇస్తా లేకపోతే లేదు అన్నాడు. అన్ని నేను ఏమి చేసుకోను అని 20రూపాయలవి ఇవ్వమన్నా వాడు తిడ తాడెమో అని భయపడుతూ. వాడు ఇక విసిగిపోయి గొణుక్కుంటూ ఇచ్చాడు,అప్పుడు వాడి భార్య జాలి పడి ఇంత రాత్రి ఎందుకు వచ్చారమ్మా అని కట్టెలు జాగ్రత్తగా బండిలో పెట్టి పంపింది. ఉదయాన్నే భోగి మంటలు వేశాక మిగిలిన కర్రలు ఏం చేయాలో అని అనుకుంటుంటే మా అబ్బాయి వచ్చి నెక్స్ట్ ఇయర్ భోగికి పనికి వస్తాయని జాగ్రత్తగా దాచాడు. ఈ జనరేషన్ పిల్లలకి మట్టి, పల్లెలు,చేలు,ఆటలు ఇవ్వన్నీ తెలియవు కానీ మనం  పాత సరదాలు కొన్నిటిని అయినా పరిచయం చేస్తే వాటిని ఎంజాయ్ చెయ్యడం మాత్రం పోగొట్టుకోరు అని ఆ క్షణం అనిపించింది.

మల్లె చెట్టు

 నాకు చిన్నప్పటి నుండి మొక్కలంటే చాలా ఇష్టం,ఆదీ పూల మొక్కలు అంటే మరీనూ. చిన్నప్పుడు ముద్ద మందార పువ్వులు కూడా వదలకుండా రెండు జడలలో రెండు పెట్టుకునేదానిని, అందరూ నవ్వినా సరే. కానీ మేము చిన్నప్పటి నుండీ మొక్కలు పెంచుకోవడానికి వీలు లేని ఇళ్లలోనే వుండవలసి వచ్చింది. మా అమ్మ జాబ్ చేసేది కనుక తనకు అనుకూలంగా వుండే మేడ మీద ఇళ్లలొనే వుండేవాళ్ళం. ఇక పెళ్లయిన తర్వాత కూడా అపార్ట్మెంట్ లొనే. 

      అప్పుడు వచ్చింది బంగారం లాంటి అవకాశం, 7ఏళ్ల తర్వాత అదృష్టవశాత్తు పెరడు వున్న ఇంట్లోకి మారాం. అప్పుడు ఇక నా సంతోషం అంతా ఇంతా కాదు.పెరట్లో ఎమి మొక్కలు వెయ్యాలి అని రోజూ ఆలోచనలు,వాటిని గురించే కలలు. ఎట్టకేలకు ఒక నందివర్ధనం, ఒక మందారం,ఒక సెంటు జాజి,కొన్ని దేవ గన్నేరు చెట్లు నాటడము జరిగింది.అప్పటి నుంచి అవి చిగురు వేసినా,  ఇంట్లో దాని గురించే ముచ్చట్లు.ఇక మొగ్గ వేసినప్పటి నుండీ పువ్వులు అయ్యేంతవరకూ అదే ధ్యాస,ఆత్రంగా ఎదురు చూడటం..పూలు పూసినప్పుడు  ఇల్లంతా పండగే పండగ..

            ఇలాంటి పరిస్థితిలో  మా జాజి తీగ మా ఆశలకు అనుగుణంగా పెరిగి ప్రహరీ గోడ అంతా పాకింది. అప్పుడు ఆ మల్లె చెట్టుకు పందిరి వేశాము. ఇక ఆ పందిరి, దాని మీద అల్లుకున్న మల్లె చెట్టు అందం చెప్ప నలవి కాదు. రోజూ ఉదయం రెండు నిమిషాలు పందిరి అందంచూసి మైమరిచి పోయే వాళ్ళం. అది మా దిన చర్య అయిపోయింది.  మా ఆనందానికి తగ్గట్టుగా మల్లె అందం గా,వయ్యారంగా చిగుర్లు వేస్తూ,మొగ్గలు వేస్తూ పోయింది. సాయంకాలం అవగానే టివి వదలని నా కూతురు మొగ్గలు కొయ్యడానికి సిద్దంగా వుండేది. మేము ఆ పువ్వులను కోసి మాల అల్లు కుంటూ పక్క ఇంటి ఆంటీ తో నూ,వెనక ఇంటి అక్క తోనూ కబుర్లూ,పని మనిషి కష్టాలు,పిల్లల చదువులూ,పెళ్లిళ్ల విశేషాలు అన్నీ పంచుకునే వాళ్ళం.ఒక రకం గా మా జీవితంలో కొత్త భాగం అయిపోయింది ఆ మల్లె పందిరి. మా పడగ్గది కిటికీ తెరవగానే తన సువాసనలతో మరిపించేది. వర్షం వచ్చి వెలసిన తరువాత చూడాలి దాని సొగసులు.కార్తీకంలో మంచు బిందువులను అద్దుకుని చిత్ర విచిత్రమైన సొయగాలను ఆవిష్కరించేది. మా పిల్లలు సాయంకాలం చదువు కొవాలన్నా, సంగీతం  సాధన చెయ్యాలి అన్నా, నేను నవలలు చదవాలన్నా,మావారు ంంన్యూస్ పేపర్ చదవాలన్నా మల్లె చెట్టు ఎదురుగా వున్న స్థలమే వేదికయ్యేది. ఇలా చెప్పుకుంటూ పోతే బోలెడన్ని జ్ఞాపకాలు.. ఇలా మా జీవితంలో మరపురాని ఒక భాగం ఐన మల్లె చెట్టు,మేము ఇల్లు మారినప్పుడు మాకు దూరం అయిపోయింది. తొమ్మిదేళ్ల పాటు మల్లెచెట్టు మాతో పెనవేసుకున్న బంధం మా ఙ్ఞాపకాలలో ఒక అపూర్వమైన మధుర భావన లా మిగిలి పోయింది...